Pictures Robert / Foto’s Robert

Kun je even een foto nemen?

“Kun je even een foto nemen?”. Ik krijg die vraag regelmatig te horen en ik begrijp het ‘m ook. In feite kun je een foto in een fractie van een seconde maken, dus waarom al die poespas er omheen? Veel foto’s zijn in hele korte tijd gemaakt en zijn daarna de hele wereld overgegaan. Je pakt je telefoon en … actie!

Toch moest ik enkele weken geleden weer eens aan die vraag denken. Ik was toen in concertzaal waar ik Vincent Bijlo zou portretteren na zijn voorstelling. Vooraf heb ik mijn huiswerk gedaan en me verdiept in de persoon. Wie hij is, wat hij nog meer doet naast zijn cabaretvoorstellingen, hoe hij in het leven staat. Het viel mij op dat hij naast zijn cabaretvoorstellingen ook regelmatig boeken schrijft en een gewaardeerd columnist is voor onder andere het AD, NRC en UWV. Hij is een vrolijk man en dat zie je vooral in alle foto’s van hem terug. Hij is ook kritisch, wat je natuurlijk van een cabaretier mag verwachten, maar kan hard uithalen naar mensen die iedere keer over zijn beperking beginnen uit een soort medelijden.

Terwijl ik naar zijn muziektheatervoorstelling “Op woeste hoogte” kijk, staan al mijn sensoren op maximaal. Buiten schijnt de zon, de gordijnen zijn gesloten, de zaal is goed gevuld, de temperatuur is goed, warm (dus vervelend rood) theaterlicht verlicht de artiesten, af en toe mengt  dit licht met het relatief koude licht van binnenvallende zonnestralen. Welk idee heb ik voor een goede portretfoto? Ik observeer Vincent en zie dat hij met zijn rechterpols continu een brailleschrift klemt tussen zijn pols en rechtheup. In die houding tast hij volleerd eenvoudig met zijn vingers de brailletekens af. Af en toe zit hij in een oude opa-stoel.

Het lijkt mij mooi om het schrift te betrekken bij het portret. Tegelijk denk ik ook aan de mogelijkheid om Vincent met het publiek er omheen te fotograferen. Dat komt niet vaak voor, maar gaat dat lukken? Ik zou hem dan in een stoel positioneren met het publiek op de achtergrond. Het publiek zit helaas in het donker. Als ik de gordijnen open doe, dan kan hard zonlicht het een stuk lastiger maken om Vincent op de voorgrond er nog uit te laten springen. Hij zit immers in het donker. Ik zou moeten flitsen vanaf een statief om hem nog goed en mooi te kunnen belichten. Gelukkig zie ik al een tijd geen zonnestralen meer. Lukt het sowieso met mijn 24mm lens om voldoende afstand van hem te nemen zodat niet alleen hij, maar ook het publiek nog ruimschoots in beeld komt?

Kortom een hoop overwegingen, maar ook de tijd om ideeën te genereren en in te spelen op de omstandigheden zoals die nu eenmaal zijn. Even een foto nemen? Het kan, maar ik maak liever foto’s.

160918-151453-vincent-bijlo-en-rossettis-bewerkt

 

Pictures of Westerbork

With a lump in my throat I went recently to former camp Westerbork. On the one hand, a beautiful day in beautiful weather and a sea of purple lupines. At the same time knowing that a transit camp for 107,000 Jews, Sinti and Roma to Nazi concentration camps. All these people have stood on that spot where I now stand itself.
As our guide told: a mini-town on the moors where former Jewish refugees were used to give substance to the organization of work: Jews caught so Jews. This seemed not all that serious, were theater performances, went to mainstream school, there was a large hospital to keep everyone healthy, ostensibly for work. For that reason, but fear to be put on transport, have never been revolts. The harsh reality was quite different: for 102,000 camp-citizins it was a one-way station to the gas chambers of Auschwitz and Sobibor, 5000 managed to survive this hell.

I tooksome pictures with my Canon G11 and slightly edited in Lightroom to make it more into line with the impression it had on me.

Panorama’s netwerkbijeenkomst

Iedere vrijdagmorgen neem ik deel aan de netwerkbijeenkomsten van BNI-Pluto in Veenendaal. Onder het genot van een geweldig ontbijt van Dick van de Maes netwerken met 40 ondernemers uit de regio Veenendaal. Een steeds terugkerend onderdeel is de elevator pitch. Kort in een minuut vertellen wie je bent, wat je doet, waarin je je onderscheidt en waar je naar op zoek bent. Lastig om ieder keer origineel te zijn.

Aangezien ik binnenkort een leuke opdracht heb om verschillende panorama’s te maken, leek het mij een leuke uitdaging om in mijn pitch eens te laten zien wat ik daarvoor doe. Sowieso had ik al eens het idee om de hele groep met een panorama in beeld te brengen, dus nu moest het er maar een keer van komen.

Toegegeven, het lukte niet in 1 minuut, dat is ook erg ambitieus wetende dat er in dit geval 24 foto’s nodig zijn voor een goed doortekend beeld. Een 360 graden panorama maken is een precisie-klusje. Eén instelling verkeerd in de camera, een kleine afwijking in de bracket en de moeite is voor niets gedaan. En ik kom niet graag volgende week terug met de mededeling: “helaas mislukt”.

Kortom, best spannend. Hieronder de resultaten.Allereerst een bewegend panorama zoals ik ze veel vaker maak:

Daarnaast twee panorama’s in zogenaamde planet- en cylindricalview. Klik op de foto en je ziet een grotere versie.

BNI Pluto

BNI Pluto

Binnenkort ga ik in enkele gemeenten beelden maken zoals de twee hierboven. Deze worden groot op canvas geprint om als kunst in het interieur van bankgebouwen te worden opgenomen. De beelden worden buiten gemaakt, in de natuur en in de stad met wat kunstlichtvariaties en vervreemdende aspecten. Krijg je er al een beeld bij? Volgens mij gewoon even wachten tot ze hier gepubliceerd worden.

Video aangeboden door Sohoos

Ik heb me een tijdje geleden aangemeld bij Sohoos. Een website door pc magazine omschreven als het Zwitserse mes bestaande uit allerlei online tools voor customer relation management (CRM), facturering- en betalingsprocessen, projectmanagement en veel meer. Dit alles voor een beperkt bedrag of zelfs gratis. Nu vraag je je af waarom ik hier op mijn fotografieblog over Sohoos schrijf. Ik maak weinig gebruik van hun diensten, tot ik een email ontving van Ifat Livni die graag een video wilde maken over mij aan de hand van een serie foto’s en een paar filmshots. Na flink wat heen en weer gemail met deze dame in Israel heeft Sohoos onderstaan filmpje voor mij gemaakt.

Uitnodiging 5 november: lezing Robert Zwart

Elke eerste maandagavond van de maand trekt een grote groep fotografieliefhebbers naar Woerden. Daar is namelijk het inmiddels beroemde Fotografencafé. De avonden kennen een vaste formule: een lezing gevolgd door het informeel bekijken en bespreken van elkaars werk.
Aankomende maandag ga ik een presentatie verzorgen. Ik ga dan met name in op de voorbereiding en realisatie van de fotoserie “Daar”. Inspiratiebronnen, creativiteit, samenwerking en techniek komen daarbij o.a. aan de orde.
Geïnteresseerd? Ben jij ook fotografieliefhebber, dan nodig ik je van harte uit voor deze gezellige en mogelijk leerzame avond.

Atelierroute 2012

Dit weekend stonden de deuren van mijn studio open voor de jaarlijkse atelierroute. Dit jaar samen met beeldend kunstenares Janine van Dijk die haar prachtige bronzen beelden etaleerde.

Wat hebben wij genoten van de warme belangstelling en vele complimenten voor ons werk. Vorig jaar was ik erg blij dat ik met elke bezoeker even een praatje kon maken, dit jaar was dat helaas niet mogelijk. Meer dan 200 bezoekers kwamen een kijkje nemen en het grootste compliment waren enkele bezoekers vaker terugkwamen “om nog even te genieten van al het moois”.

Opvallend waren de vele, maar ook dezelfde vragen, die werden gesteld over mijn foto’s uit de serie “Daar”: “hoe komt het dat het net schilderijen lijken”, “is dit echt wat ik zie?”, ” hoe verzin je zoiets?”, “waar zijn die foto’s gemaakt?.

Voor de geinteresseerde zal ik de antwoorden hier nog even samenvatten:
1. Er zijn meer redenen waarom het lijkt op schilderkunst. Dit is vooral het lichtgebruik (veel plaatselijk licht) en de context waarin de foto’s zijn gemaakt (oude landhuizen/cafe’s).
2. Uuh ja, lastige vraag of de foto’s echt zijn. Wanneer is iets echt? De beelden zijn echt en de mensen stonden daar ook echt. Soms is er wat gemonteerd en zijn er aanpassingen gedaan met photoshop.
3. Ik haal mijn inspiratie uit allerlei alledaagse dingen: een situatie zijn in een supermarkt,  een beeld dat ontstaatr als ik een boek lees, filmbeelden, ik ben ongetwijfeld beïnvloed door fotografen als August Bradley en Gregory Crewdson. Het is een mengeling, maar vaak gaat er sowieso heel veel experimenteren aan vooraf, veel “mislukkingen”, trial and error. Het is net als in de techniek: aan een werkelijke innovatie gaan vaak honderden tot duizenden mislukkingen vooraf.
4. Landgoed Beukenrode in Doorn, het Academiegebouw en cafe Orloff in Utrecht.

Capoeira – high speed photography

Vanmorgen met model Steven Banse en collega fotograaf Harry Eikelboom naar landgoed Heidestein getrokken voor een highspeed photoshoot.

High speed??…..ja, high speed. Het is de kunst om met een hoge sluitertijd, een groot diafragma en een zeer korte flitspuls bewegingen te bevriezen.  Dat lukt overdag eigenlijk alleen met de pocket wizzards die de camera ETTL en highspeed kan laten synchroniseren met onze 4 Canonflitsers.

Steven heeft bewezen dat hij zijn Capoeira kunsten nog niet verleerd is. Bekijk de slideshow fullscreen, want hij is in HD.

Een korte toelichting op de techniek: de sluitertijd zo hoog mogelijk instellen (1/6000 a 1/8000) om elke beweging als gevolg van een te lange inwerking van het omgevingslicht te voorkomen. Diafragma bij voorkeur wat groter (2.8 tot 5.6) om het effect van flitslicht zo veel mogelijk te benutten. Met een kleiner diafragma wordt het flitslicht al snel afgeknepen. De flitsers bij voorkeur met zo min mogelijk kracht laten flitsen, want hoe meer flitsintensiteit des te langer de flitspuls en meer kans op bewegingsonscherpte. Wij maakten gebruik van 4 flitsers, waardoor de intensiteit wat omlaag kon per flitser en daarmee de flitsduur weer iets korter werd.
Vervolgens de ISO-waarde zo veel mogelijk aanpassen aan de combinatie van sluitertijd en flitslicht. En dan….lekker schieten en genieten van de resultaten. Is dit te volgen?

In de bewerking zijn er aanpassingen gedaan in contrast, helderheid, saturisatie en vignettering. Niet bijzonder veel dus.

20120718-103228-steven banse-Edit

20120718-121530-steven banse-Edit

20120718-110836-steven banse
Harry in actie

50 tips voor perfecte portretten (dl 2)

Vandaag deel 2 van de 50 portrettips. Uit de statistics van blogspot blijkt dat de eerste 10 goed te zijn gelezen, dus wordt het echt tijd voor de volgende 10.

11. Variatie in oogcontact
De meeste huis, tuin en keukenportretten worden als volgt gemaakt. Telefoontje of andere kekke digi-aanwinst komt uit de zak. “Oke, ja, nu even stilstaan!, kijk eens hier!, even lachen, soms zelfs “say cheese”. En met het ingeblikte nepgeluid van een sluiter is de kleine voor de zoveelste keer vastgelegd, met als resultaat een plaatje dat zich nauwelijks onderscheid van die andere honderd die eerder zijn gemaakt.
Je kunt ook het model eens niet in de lens laten kijken. De kijker heeft niet direct oogcontact waardoor er meer ruimte voor verbeelding. Voor een objectieve kijker vaak een veel interessanter beeld dan het directe oogcontact. Er zijn diverse variaties mogelijk:

A. Blik gericht buiten het fotokader – Dit kan de kijker nieuwsgierig maken. Zeker als er sprake is van emotie (‘waarom is zij verbaasd, waarom moet zij lachen’). Wees ervan bewust dat als je een portret maakt waarin het model buiten het kader kijkt, dat er in de kijkrichting ruimte in het beeld blijft. Een kijkrichting trekt immers een virtuele lijn in het beeld dat niet te snel moet worden afgebroken.

2008-03-30 12-33-06 faces.jpg

B. Blik binnen het fotokader – De geportretteerde kijkt nu naar een ander beeldelement (moeder met een baby op schoot, man die een boek leest) Hiermee creëer je een tweede POI (point of interest) dat iets toevoegt aan het model. Er ontstaat meer verhaal.

20090810-230305-zomerkamp - ermelo-1.jpg
20110820-123759-hanneke en wallie.jpg

12. Uit je comfort-zone
Wanneer ik voor een tijdschrift of boek een portret van een ondernemer maak, vind ik het altijd een uitdaging om naast de keurige, goede, overal geaccepteerde portretten ook beelden te maken waarmee ik de geportretteerde van een hele andere kant laat zien: Soms met een knipoog, soms met humor. In het begin wordt hier soms aarzelend op gereageerd, maar in de meeste gevallen komt het de sfeer en het resultaat ten goede. Portretten waarmee de geportretteerde zich onderscheidt en daardoor eerder opvalt en lezers geïnteresseerd worden om ook een bijbehorende teksten te lezen.

20090710-105001-heuvelrugschilderwerken.jpg

13. Geportretteerde in actie
De concentratieboog bij jonge kinderen is kort. Daarom is het goed om enige dynamiek in een fotosessie te brengen. De sfeer wordt meer ontspannen, bewegen is leuk en dat komt de beelden alleen maar ten goede. Als je naar onderstaande foto’s kijkt, valt het misschien op dat ik precies voor het omkeerpunt heb gekozen in de beweging. Dit is een geschikt moment om af te drukken. Op dat moment er er de minste beweging en kan de beweging het beste bevroren worden.

Overdag is het met name de sluitertijd die zeer kort moet zijn om de beweging goed te bevriezen. Afhankelijk van de hoeveelheid beweging kan dit variëren van een 1/200 (omkeerpunt van een beweging) tot 1/2000 1/4000 bij volle snelheid. In een donkere ruimte is het niet meer de sluitertijd, maar vooral de duur van het flitslicht bepalend. Vaak zijn het de duurdere studioflitsers die een zeer korte lichtpuls geven, wanneer deze niet op vol vermogen flitsen. Met studioflitsers is de maximale flitssynchronisatietijd 1/200 tot 1/250e. De bepalende lichtflits voor bevriezing van beweging kan oplopen tot bijvoorbeeld een 1/4000e en soms nog hoger. Bijvoorbeeld de flitsers van Alien Bees (Newton 640) Elinchrom, Profoto en Broncolor zijn hiervoor prima bruikbaar.

jump

14. Achtergrond keuze
Een locatie met zacht licht (dus geen volle zon) is ideaal voor het maken van portretten. Zorg daarbij voor een achtergrond die recht doet aan de geportretteerde. Soms moet je juist elementen uit de omgeving weglaten, soms kun je deze er juist goed bij betrekken omdat ze het beeld interessanter maken. Er zijn fotografen die lijstjes aanleggen van lijstjes van mooie locaties. Ik ben van mening dat waar je ook komt, er al heel snel een plek te vinden waar je prima aan de gang kunt. Vaak is het de kunst om juist op een andere manier naar de omgeving te kijken.

Probeer ongewenste aandachtstrekkers op de achtergrond te voorkomen. Een stapje naar links op rechts kan net voldoende zijn om deze juist in beeld of juist uit beeld te krijgen. Een regenpijp op een hekwerk kan uitstekend onderdeel uitmaken van een portret en voor extra sfeer geven. Aan de fotograaf de keuze om deze aandachtstrekkers juist op te nemen of weg te laten. Probeer in ieder geval te voorkomen dat er geen voorwerpen op de achtergrond plotseling uit het hoofd of andere lichaamsdelen steken.

Onderstaande foto is gemaakt voor Qualita-Advies adviesbureau voor bedrijfshuisvesting. Juist de context van het bedrijfspand is relevant.

20090925-163028-qualita advies - bert cost

15. Diffuus licht is je grote vriend
Voor de meeste portretten is hard licht niet flatteus. Portretten zijn vaak echt mooi wanneer het licht gelijkmatig verdeeld is, zonder harde schaduwen. Schaduwen accentueren rimpels en zorgen voor dichtgeknepen ogen. Probeer daarom hard licht zoveel mogelijk te vermijden.

Een bewolkte dag is prima voor portretfotografie. Een dag met zon is nog beter, maar zoek dan wel de schaduw op.  Wolken fungeren als een reusachtige “softbox”. De wolken verspreiden en verzachten het zonlicht en zorgen daarmee voor mooi zacht licht.

20100321-151811-jordanie.jpg

16. Stel je model op zijn of haar gemak
Als je een model op de foto zet, wil je natuurlijk dat hij of zij zich op zijn gemak voelt. Als dit niet het geval is, zie je dit terug in de foto’s. Een stijve houding, een krampachtige lach of totaal geen sprankeling in de ogen. Wil je dit voorkomen, zorg dan dat je voldoende contact maakt met het model en dat je zo min mogelijk met de techniek bezig bent.
Bereid je goed voor, maak je studio-opstelling voordat het model er is. Maak een praatje voordat je gaat beginnen en maak eerst wat test foto’s zodat het model alvast kan wennen.
Kijk niet te lang op je camera naar de gemaakte beelden. Veel beginnende fotografen doen dit, met als gevolg dat de verveling toeslaat bij het model. Houd het tempo er dus in, praat, maak af en toe een grapje, speel muziek af die het model heeft meegenomen. Dit komt de sfeer en de uiteindelijke resultaten ten goede.

17. Lijnen zorgen voor een kijkroute
Diagonale lijnen zijn de meest effectieve compositiegereedschappen die je kunt gebruiken om een kijker de foto in te leiden. Door een compositie te maken in de vorm van een fictieve triangel help je de kijker te leiden van punt naar punt en weer terug naar het beginpunt. Dat geeft een goed gevoel, het plaatje is daarmee compleet. Dit kan bijvoorbeeld goed van pas komen wanneer je een opstelling moet maken voor een portretfoto met meer dan twee personen. Ook het gebruik van een S-vorm is een goede manier om de kijker door een foto heen te leiden.

20110409-140711-kooij

18. Ruimte of close-up
Geef onderwerpen de ruimte, zodat ze niet (letterlijk) hun neus stoten tegen de rand van de foto. Als het onderwerp in je foto een bepaalde richting op kijkt is het slim om in die richting ook ruimte te laten in je foto. Toch is een close-up ook mooi. Kies de voor jou het meest interessante deel van je model. Meestal betekend dit inzoomen op het gezicht zodat je de kenmerken en expressie mooi vastlegt. Wees niet bang delen “af te hakken”, zoals de boven –of zijkant van het hoofd. Hiermee maak je een intiemer portret.

20110409-154107-kooij.jpg

19. De kunst van het weglaten
Een bekende valkuil is dat mensen teveel op de foto willen zetten. Waardoor de foto’s te druk worden en de aandacht van het hoofdonderwerp afgeleid wordt. Soms ligt de oorzaak van een te rommelige foto niet in het teveel op de foto willen zetten, maar in een drukke achtergrond. Probeer dan met een groot diafragma (bijv. F4) en grotere brandpuntsafstand  (bijv. > 90mm) de achtergrond te vervagen.

20110724-210605-huizen

20. Focus op de ogen
Het spreekwoord zegt het al: “de ogen zijn de poorten van de ziel”.
 Verschillende emoties kunnen worden opgeroepen. Afhankelijk van de uitdrukking en richting waarin de ogen van de persoon zijn gericht, brengt het iets teweeg bij de kijker. Probeer het als fotograaf maar eens uit, laat je model verschillende kanten uit kijken, totdat je tevreden bent met het gevoel dat de foto oproept.

Vrijwel altijd controleer ik de uitdrukking in de ogen, wanneer ik portretteer. Het zijn namelijk de ogen die verklappen of een lach echt is en veel minder doet de stand van de mond dit.
Hoewel veel mensen graag met een lach op de foto staan, zijn vaak de ingetogen beelden waarin het model meer van zijn ware ik laat zien, vele malen interessanter. Emoties lijken dan afwezig.

11281-03-omslag.jpg

Cultuurhuis Schoneveld in 360 graden

Voor van den Berg architecten heb ik vorige week twee panorama’s gemaakt van de binnen- en buitenzijde van het prachtige cultuurhuis in Houten. Klik op de onderstaande beelden om de panorama’s te openen. Via de hotspots (rode stippen) kun je van binnen naar buiten navigeren. Op de Ipad of ander tablet is dit helemaal een leuke ervaring als je deze om je heen beweegt. Echt even proberen. Vooral binnen was het een grote uitdaging om doortekening in de hele lichte en hele donkere partijen te krijgen. Dit is gelukt met behulp van een belichtingstrapje (onderbelicht, normaal belicht, overbelicht) en de hulp van een Enfuse programma die de verschillende beelden heeft gecombineerd.

360 pano Schippersdreef

Interview Robert Zwart voor Masterclass DigifotoPro

Samen met Jeroen Berendse ben ik geïnterviewd voor de Masterclass van het blad DigifotoPro. Hoewel we beiden ons niet geheel meer herkennen in de inhoud, is het zeer lezenswaardig. Vooral voor de vele mensen die geïnteresseerd zijn in de hele voorbereiding  tot de uiteindelijke presentatie van de fotoserie “Daar”. Het hele artikel kun je hier lezen.

interviewrobertzwart

Zwart wint Zilveren Pia d’Or

Afgelopen zaterdag was het zo ver. Tijdens de gala-avond voorafgaand aan de professional imagingbeurs was de prijsuitreiking van de Pia D’or. Twee beelden uit de serie “Daar” waren genomineerd voor deze prestigieuze prijs voor professionals in het vak. Met de hele crew en familie waren we present om een eervolle vermelding en de zilveren award mee naar huis te nemen.
Hans van der Klokproducties heeft een kort filmpje gemaakt van de prijsuitreiking.
De beeldprijs is een initiatief van de organisatoren van de Professional Imaging vakbeurs voor beroepsfotografen, met steun van de vakverenigingen BFN, SVFN,D.I.P.P. en Colour Art Photo.

Ik krijg heel vaak vragen hoe de beelden zijn ontstaan. Wel, daar heb  ik al eerder eens een filmpje voor geplaatst en hier is deze nog een keer.